ΗΤΑΝ ΟΙ ΣΠΑΡΤΙΑΤΕΣ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΟΙ;

 

Έτσι μας λέει το περιοδικό "Foreign Policy"...

Δεν μας εξηγεί όμως πως κατάφερε η Σπάρτη να επιβληθεί της λαμπερης κ πανίσχυρης Αθήνας στον Πελοποννησιακό πολεμο-μονο λόγω του Περσικού χρυσού ; (που πράγματι έλαβαν ..Αλλά και ο Αθηναίος Αλκιβιάδης με τους Πέρσες συνεργάστηκε,οχι; Κι αν ανοίξουμε αυτή την κουβέντα, οι μισές Αρχαίες  Ελληνικές πολεις-κρατη είχαν συνεργαστεί με τους Πέρσες...)

Διαβάστε πάντως την Αμερικανική παράξενη  αντιΛακωνικη πικροχολιαση...

Foreign Policy: Οι Σπαρτιάτες ήταν αποτυχημένοι

Το διεθνές έντυπο υποστηρίζει πως η εμμονή με μια «πρωτοφασιστική πόλη-κράτος» βασίζεται σε λάθος ερμηνεία της ιστορίας

ΠΡΙΝ 7 ΜΕΡΕΣ5.5KVIEWS

ΑΠΟ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΒΑΤΖΙΚΛΗΣ

Ο Αθηναίος ιστορικός Θουκυδίδης παρατήρησε κάποτε ότι η Σπάρτη δεν είχε εντυπωσιακούς ναούς και μνημεία και οι μελλοντικές γενιές, που θα έβρισκαν τον τόπο έρημο, θα δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι υπήρξε ποτέ μεγάλη δύναμη. Αλλά ακόμη και χωρίς φυσικά μνημεία, η μνήμη της Σπάρτης είναι πολύ ζωντανή στις σύγχρονες Ηνωμένες Πολιτείες. Στη λαϊκή κουλτούρα, οι Σπαρτιάτες πρωταγωνιστούν στον κινηματογράφο και εμφανίζονται ως πρωταγωνιστές πολλών από τα μεγαλύτερα franchise βιντεοπαιχνιδιών. Η μάρκα Spartan χρησιμοποιείται για την προώθηση εξοπλισμού γυμναστικής και πυροβόλων όπλων. Έχει γίνει επίσης σύνθημα πολιτικών συγκεντρώσεων, συμπεριλαμβανομένων αυτών των μελών της ακροδεξιάς που εισέβαλαν στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021, αναφέρει το foreignpolicy. 

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αγάπη του στρατού των ΗΠΑ για κάθε τι Σπαρτιατικό. Ο στρατός των ΗΠΑ έχει μια διμοιρία, την Spartan Brigade καθώς και μια Task Force Spartan, ασκήσεις Spartan Warrior, ενώ το Σώμα Πεζοναυτών διεξάγει τις ασκήσεις Spartan Trident. Μεγάλο μέρος αυτής της τάσης να φαντάζονται τους Αμερικανούς στρατιώτες ως Σπαρτιάτες πολεμιστές προέρχεται από το ιστορικό μυθιστόρημα φαντασίας Gates of Fire του Steven Pressfield. Το βιβλίο παρουσιάζει τους Σπαρτιάτες ως ανώτερους πολεμιστές από μια εξαιρετικά στρατιωτικοποιημένη κοινωνία που υπερασπίζεται γενναία την ελευθερία (εναντίον ενός εθνικά ξένου «άλλου», ένα χαρακτηριστικό που περιγράφεται πιο ρητά στο κόμικ και στην ταινία 300). Η Σπάρτη είναι μια ισότιμη κοινωνία που βασίζεται στην καλλιέργεια ανδρικών πολεμικών αρετών. Ωστόσο, αυτή η εικόνα της Σπάρτης είναι σχεδόν εντελώς λανθασμένη.

Αρχικά, η φήμη για στρατιωτική αριστεία αποδεικνύεται, μετά από προσεκτικότερη επιθεώρηση, ως επί το πλείστον αντικατοπτρισμός. Παρά τη φήμη της, η Σπάρτη ήταν τόσο πιθανό να χάσει μάχες όσο και να τις κερδίσει, ειδικά απέναντι σε ομοτίμους αντιπάλους τους, όπως άλλες ελληνικές πόλεις-κράτη. Η Σπάρτη νίκησε την Αθήνα στον Πελοποννησιακό Πόλεμο — αλλά μόνο αφού δέχτηκε περσικά χρήματα για να το κάνει, ανοίγοντας την πόρτα στην περσική επιρροή στο Αιγαίο. Οι περίφημες σπαρτιατικές νίκες στις Πλαταιές και τη Μαντινεία συνοδεύτηκαν από διαδοχικές ήττες σε Πύλο, Αργινούσα και Λεύκτρα. Αυτή η τελευταία ήττα στα Λεύκτρα, υποβίβασε τη Σπάρτη σε μια δύναμη δεύτερης κατηγορίας από την οποία δεν ανέκαμψε ποτέ.

Η Σπάρτη ήταν μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές πόλεις-κράτη της κλασικής περιόδου, ωστόσο δυσκολεύτηκε να πετύχει σημαντικούς πολιτικούς στόχους και ήταν ιδιαίτερα φτωχή. Ενώ η Αθήνα μπορούσε να διατηρήσει στρατό σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, η Σπάρτη δυσκολευόταν να κρατήσει μάχιμο στρατό ακόμη και εντός της Ελλάδας. Πράγματι, η Σπάρτη πέρασε ολόκληρη την αρχική φάση του Πελοποννησιακού Πολέμου, τον Αρχιδαμικό Πόλεμο (431-421 π.Χ.), αποτυγχάνοντας να λύσει το βασικό υλικοτεχνικό πρόβλημα του πολέμου στην Αττική.

Οι Σπαρτιάτες ήταν στην καλύτερη περίπτωση τακτικά και στρατηγικά μη δημιουργικοί. Ως τακτική η Σπάρτη χρησιμοποίησε τη φάλαγγα, έναν σχηματισμό ασπίδας και δόρατος. Αλλά ενώ στοιχεία της  φάλαγγας παρουσιάζονται συχνά στη λαϊκή κουλτούρα ως αποκλειστικά Σπαρτιατικά, ο σχηματισμός και ο εξοπλισμός τους ήταν κοινός μεταξύ των Ελλήνων τουλάχιστον από τις αρχές του πέμπτου αιώνα, αν όχι νωρίτερα. Πέρα από τη φάλαγγα, οι Σπαρτιάτες δεν ήταν καινοτόμοι και αργούσαν να πειραματιστούν με νέες τακτικές. Οι Σπαρτιάτες ηγέτες προσπαθούσαν να λύσουν τα στρατιωτικά τους προβλήματα με μάχες οπλιτών. Οι προσπάθειες τους ήταν ιδιαίτερα ανεπιτυχείς, όπως και οι προσπάθειες τους να εξαναγκάσουν την Κόρινθο να ενταχθεί ξανά στην Πελοποννησιακή Συμμαχία.

Η αγωγή, το σύστημα ανατροφής της Σπάρτης για τα νεαρά αγόρια, που συχνά αντιπροσωπεύεται στη λαϊκή κουλτούρα σαν μια στρατιωτική κατασκήνωση, στην πραγματικότητα δεν περιλάμβανε εκπαίδευση στα όπλα ή στρατιωτικές ασκήσεις και σχεδιάστηκε κυρίως για να ενσταλάξει την υπακοή και τη συμμόρφωση. Προκειμένου να ενσταλάξουν αυτή την υπακοή, τα μεγαλύτερα αγόρια ενθαρρύνονταν να αστυνομεύουν τα μικρότερα αγόρια με βία, με αποτέλεσμα ακόμη και στην ενήλικη ζωή τους οι Σπαρτιάτες πολίτες να είναι σε θέση να επιλύσουν τις διαφορές με τις γροθιές τους, μια τάση που τους έκανε κακούς διπλωμάτες.

Όμως, ενώ οι στρατιωτικές επιδόσεις της Σπάρτης ήταν απλώς μέτριες, ούτε καλύτερες ούτε χειρότερες από τους γείτονές της, η σπαρτιατική πολιτική την καθιστά ένα εξαιρετικά κακό παράδειγμα για πολίτες ή στρατιώτες σε μια σύγχρονη ελεύθερη κοινωνία. Οι σύγχρονοι μελετητές συνεχίζουν να συζητούν τον βαθμό στον οποίο η αρχαία Σπάρτη ασκούσε κρατική τυραννία στις ζωές των πολιτών. Ωστόσο, οι Σπαρτιάτες πολίτες αντιπροσώπευαν μόνο μια ελάχιστη μειοψηφία, πιθανότατα γύρω στο 15%, συμπεριλαμβανομένων γυναικών με καθεστώς πολίτη (που δεν μπορούσαν να ψηφίσουν ή να κατέχουν αξιώματα). Αντίθετα, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων στη Σπάρτη, μεταξύ 65 και 85%, ήταν σκλάβοι είλωτες.

Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι οι είλωτες ήταν οι χειρότεροι σκλάβοι σε όλη την Ελλάδα. Ήταν ένας θεσμός που συγκλόνισε τη συνείδηση των Αθηναίων δουλοπάροικων. Ο Κριτίας, ένας Αθηναίος συνεργάτης της Σπάρτης, λέγεται ότι είπε ειρωνευόμενος ότι στη Σπάρτη «οι ελεύθεροι ήταν πιο ελεύθεροι και οι σκλάβοι πιο σκλάβοι». Ο Πλούταρχος ανέφερε τους διάφορους τρόπους με τους οποίους οι Σπαρτιάτες ταπείνωναν και υποτιμούσαν τους είλωτες, ενώ ο Αθηναίος ρήτορας Ισοκράτης υποστήριξε ότι ήταν έγκλημα η δολοφονία υπόδουλων ανθρώπων παντού στην Ελλάδα, εκτός από τη Σπάρτη. Η Σπάρτη, με τους περισσότερους κατά κεφαλήν σκλάβους και τους σκλάβους με τη χειρότερη μεταχείριση, ήταν πιθανώς η λιγότερο ελεύθερη κοινωνία σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο.

Οι Σπαρτιάτες δεν ήταν ιδιαίτερα καλοί διαχειριστές της ελευθερίας. Ενώ η θέση τους στη λαϊκή κουλτούρα, υποκινούμενη από ταινίες όπως το 300, θέτει τους Σπαρτιάτες επικεφαλής των προσπαθειών για την υπεράσπιση της ελληνικής ελευθερίας από την επεκτεινόμενη Περσική Αυτοκρατορία, η Σπάρτη δεν ήταν πάντα τόσο αντίθετη προς την Περσία. Ανίκανη να αντιμετωπίσει τον αθηναϊκό στόλο, η Σπάρτη δέχθηκε περσικά χρήματα κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου για να χτίσει το δικό της, πουλώντας τους Έλληνες της Ιωνίας στην περσική κυριαρχία με αντάλλαγμα την ταπείνωση της Αθήνας. Ο πόλεμος έδωσε στους Σπαρτιάτες μια σύντομη ηγεμονία στην Ελλάδα, την οποία σπατάλησαν γρήγορα, καταλήγοντας σε πόλεμο με τους πρώην συμμάχους τους στην Κόρινθο. Αρνήθηκαν επίσης να συμμετάσχουν στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατά της Περσίας, για την οποία ο Αλέξανδρος τους κορόιδευε αφιερώνοντας τα λάφυρα των πρώτων του νικών «σε όλους τους Έλληνες, εκτός από τους Σπαρτιάτες».